"Idź przez życie tak, aby ślady twoich stóp przetrwały cię."
Bp Jan Chrapek

WSPOMAGANIE

Wspomaganiem rozwoju uczniów w Zespole Szkół nr 1 zajmuje się zespół diagnostyczno-rewalidacyjny. W skład zespołu wchodzą specjaliści rewalidacji i logopedii, psycholog oraz pedagog. Zespół otacza opieką dzieci na wszystkich poziomach wiekowych. Nasze działania organizujemy wokół triady:
 

POZNANIE - WSPOMAGANIE - SKUTECZNOŚĆ
 

Podstawowym zadaniem zespołu jest diagnoza i prowadzenie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, nazywanych terapią pedagogiczną, ukierunkowanych na korygowanie i kompensowanie zaburzeń psychoruchowych rozwoju dziecka jako jednej z istotnych przyczyn niepowodzeń szkolnych.

REWALIDACJA - zajęcia przeznaczone są dla uczniów, którzy mają szczególne trudności w nauce czytania, pisania i liczenia uwarunkowane fragmentarycznymi zaburzeniami percepcyjno-motorycznymi. Prowadzone są na wszystkich poziomach edukacyjnych metodami dobranymi indywidualnie do dziecka i specyfiki jego rozwoju psychofizycznego. Specjalista rewalidacji diagnozuje dziecko i opracowuje dla niego indywidualny program wspomagania edukacyjnego.

LOGOPEDIA - w ramach terapii logopedycznej prowadzone są zajęcia z uczniami mającymi trudności w porozumiewaniu się, wynikające z różnorodnych wad wymowy. Ćwiczenia logopedyczne mają na celu kształtowanie poprawnej artykulacji, rozwijanie słownictwa i ułatwianie komunikacji z otoczeniem.

PSYCHOLOG I PEDAGOG - koordynują oddziaływania wychowawcze i opiekuńcze pomiędzy nauczycielem, uczniem i rodzicami.
 

DIAGNOZA
 

POZNANIE - WSPOMAGANIE - SKUTECZNOŚĆ to podstawowe hasło naszej pracy z uczniami z niepełnosprawnością intelektualną. Poznanie dziecka, określenie jego "mocnych" stron i tych najbardziej zaburzonych to podstawowe założenie rehabilitacji oraz procesu nauczania i wychowania. Dokładne poznanie ucznia, jego profilu zdolności i możliwości psychofizycznych, pomaga nauczycielowi znaleźć najlepszą metodę uczenia go. Metoda ta musi być skuteczna i powinna przynosić efekty w procesie wspomagania rozwoju ucznia o specjalnych potrzebach edukacyjnych.
W myśl hasła: "dokładne poznanie drogą do skutecznego wspomagania" prowadzimy w naszej szkole następujące rodzaje diagnozy:

• Wstępna diagnoza pedagogiczna uczniów skierowanych do ZS nr 1 i kwalifikowanie ich do odpowiednich zespołów klasowych

• Diagnozowanie umiejętności dydaktycznych i poziomu funkcji percepcyjno - motorycznych uczniów kierowanych na zajęcia rewalidacyjne

• Coroczna diagnoza umiejętności dydaktycznych uczniów uczestniczących w zajęciach rewalidacyjnych

• Sporządzanie indywidualnych planów pracy dla poszczególnych uczniów w oparciu o wyniki badań pedagogicznych

• Diagnoza uczniów rozpoczynających naukę w klasie I szkoły podstawowej Arkuszem poznania ucznia szkoły specjalnej dla upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim Joanny Głodkowskiej - ocena wrażliwości edukacyjnej oraz Skalą Zachowania Przystosowawczego H.C.Gunzburga dla uczniów upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym PAC - 1. Kontrolne badanie tymi samymi narzędziami ukazujące skuteczność wspomagania i nauczania ma miejsce po zakończeniu przez uczniów pierwszego etapu edukacyjnego - klasy III szkoły podstawowej

RODZAJE WSPOMAGANIA NA POSZCZEGÓLNYCH
ETAPACH EDUKACYJNYCH

WSPOMAGANIE REWALIDACYJNE
- OPIS WYBRANYCH METOD PRACY Z UCZNIAMI

Nauczyciele rewalidacji obejmują wspomaganiem rewalidacyjnym wszystkich uczniów skierowanych na zajęcia na podstawie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, jak również na wniosek nauczyciela-wychowawcy lub rodzica. Zajęcia odbywają się w dwuosobowych grupach, a ich częstotliwość w tygodniu zależy od potrzeb dziecka. Poznanie dziecka poprzez postawienie diagnozy pozytywnej, profilowej, rozwojowej i kompleksowej pozwala nam na dobór skutecznego wspomagania, dostosowanego do indywidualnych możliwości dziecka, zgodnego z jego aktualnym rozwojem psychofizycznym. W pracy z dziećmi korzystamy z różnorodnych metod. Należą do nich między innymi: terapia zaburzeń percepcji wzrokowej i koordynacji wzrokowo-ruchowej, terapia Integracji Sensorycznej, metoda Wczesnej Stymulacji Rozwoju - Metoda Dobrego Startu, Kinezjologia Edukacyjna Dennisona, metoda arteterapii, metoda 18 struktur wyrazowych, gry i rozrywki umysłowe, metoda Knill'ów, ruch rozwijający W. Sherborne.

METODA DOBREGO STARTU- MDS

Metoda ta powstała we Francji. Do warunków polskich została zaadoptowana w 1985 r przez profesor Martę Bogdanowicz. Metoda wykorzystywana jest w pracy z dziećmi mającymi kłopoty w czytaniu i pisaniu. Realizowana jest w szkołach, przedszkolach, ośrodkach leczniczych i szkołach specjalnych. Założeniem MDS jest jednoczesne rozwijanie funkcji językowych, wzrokowych, słuchowych, dotykowych, kinestetycznych (czucie - ruch), motorycznych oraz współdziałania miedzy nimi, czyli integracji percepcyjno-motorycznej.
Metoda Dobrego Startu zawiera trzy podstawowe formy:

1. piosenki do rysowania - mające na celu stymulację rozwoju dzieci od 4 roku życia i dzieci starszych opóźnionych w rozwoju

2. piosenki i znaki - przeznaczone dla dzieci w wieku przedszkolnym, przygotowujących się do nauki czytania i pisania

3. piosenki i litery - dla uczniów rozpoczynających naukę czytania i pisania w kl.0 w celu poilisensorycznego uczenia 22 liter, jak również dla uczniów "ryzyka dysleksji" i dyslektycznych, starszych uczniów, którzy maja trudności w nauce czytania i pisania.

Metodą Dobrego Startu pracujemy w naszej szkole już 10 lat. Zajęciami objęci są uczniowie z lekka i umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną, którzy nie radzą sobie z nauką czytania i pisania na danym etapie edukacyjnych. Nasze doświadczenia z pracy tą metodą wykazują, że usprawnia ona u uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi: funkcjonowanie analizatorów wzrokowego, słuchowego i kinestetycznego, technikę czytania, orientację w schemacie własnego ciała i w przestrzeni, sprawność grafomotoryczną, napięcie mięśniowe w zakresie małej motoryki, zasób słownictwa czynnego oraz motywację do nauki. Praca Metodą Dobrego Startu eliminuje u uczniów negatywne napięcia emocjonalne i w oddziaływaniu długofalowym ma aspekt psychoterapeutyczny.

RUCH ROZWIJAJĄCY WERONIKI SHERBORNE

Opracowany przez Weronikę Sherborne system ćwiczeń, wywodzi się z naturalnych potrzeb dziecka, zaspakajanych w kontakcie z dorosłymi.
Z tzw. baraszkowania, które pojawia się we wczesnym dzieciństwie każdego zdrowego dziecka, stworzyła ona system terapeutyczny.
Podstawowe założenia metody to rozwijanie przez ruch:

1. świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego

2. świadomości przestrzeni i działania w niej

3. dzieleni przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywanie z nimi bliskiego kontaktu

Aktywność człowieka o charakterze celowym jest uwarunkowana świadomością własnego ciała i poczuciem tożsamości. Człowiek musi odczuwać i znać swoje ciało, jego części. Musi też mieć poczucie wyodrębnienia się od tego, co go otacza. W rozwoju dziecka dokonuje się to ostatecznie w 3 r.ż. Drugim ważnym źródłem odczuwania ciała jako całości jest wyczucie centralnej części ciała - brzucha i tułowia jako elementu integrującego ciało. Dzieci upośledzone umysłowo oraz nerwicowe nie maja tej świadomości i poczucia ugruntowania, a dzieci autystyczne i psychotyczne - poczucia tożsamości.
Udział w ćwiczeniach metodą W. Sherborne ma na celu stworzyć dziecku okazję do:

• poznania własnego ciała

• usprawnienia motoryki

• poczucia swojej siły

• nabycia sprawności i możliwości ruchowych

Dzięki temu dziecko zaczyna mieć zaufanie do siebie, zyskuje też poczucie bezpieczeństwa. Podczas ćwiczeń ruchowych dziecko poznaje przestrzeń w której się znajduje i poprzez to przestaje ona być dla niego groźna. Człowiek ma tzw. osobistą przestrzeń, która jak balon nas otacza, z którą się poruszamy. Poza nią istnieje przestrzeń bardziej rozległa i naturalna chęć człowieka do poznawania jej. Przestrzeń można dzielić z kilkoma osobami. To wymaga nauczenia się nawiązywania kontaktu początkowo z jednym partnerem, potem z grupą,a wreszcie współdziałania z innymi. Nawiązywanie bliskiego kontaktu, opartego na zaufaniu i współpracy, daje możliwość poczucia wspólnoty, czego człowiek w samotności nie przeżyje.
W naszej szkole zajęciami ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne objęci są uczniowie klas 1-3 szkoły podstawowej. Prowadzone są one przez psychologa szkolnego, a "pomocnikami" jest młodzież ze średnich szkół radomskich, liceów i techników oraz studenci zaocznych studiów pedagogicznych.

TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

Twórcą teorii i terapii Integracji sensorycznej jest Jean Ayres, psycholog i terapeuta zajęciowy. Ayres zdefiniowała integrację sensoryczną jako proces neurologiczny organizujący wrażenia płynące z ciała i środowiska, w taki sposób by mogły być użyte do celowego działania.
Niezliczone fragmenty sensorycznych (zmysłowych) informacji trafiają do mózgu w każdej chwili naszego istnienia, nie pochodzą tylko z oczu czy uszu ale również ze zmysłu dotyku, propriocepcji, zmysłu przedsionkowego zwanego również zmysłem równowagi. Mózg nieustannie organizuje te informacje gdy osoba jest w ruchu, gdy się bawi, uczy czy też odpoczywa. Mózg zarządza tymi informacjami tak jak policjant kierujący ruchem ulicznym w godzinach szczytu. Gdy informacje płyną w prawidłowej organizacji w sposób zintegrowany, mózg może ich użyć do formowania percepcji, zachowania, planowania ruchu, napięcia mięśniowego, postawy, emocji, uczenia się, koncentracji uwagi i wielu innych. Gdy strumień informacji jest zdezorganizowany, życie (funkcjonowanie systemu nerwowego) może być jak godziny szczytu w mieście. Procesy integracji sensorycznej dokonują się na kilku poziomach przez wiele lat. Najbardziej intensywny okres to pierwsze siedem lat życia. Integracja czynności zmysłowo - ruchowych rozpoczyna się już w pierwszych tygodniach i miesiącach życia płodowego i najintensywniej obserwowana jest od urodzenia do końca okresu przedszkolnego. W tym to okresie życia podstawowa współpraca (integracja) wszystkich narządów zmysłu jest na tyle rozwinięta, że dziecko osiąga dojrzałość do podjęcia nauki w szkole i niezbędne podstawy rozwoju właściwych relacji z rodziną i otoczeniem oraz ogólnie akceptowanych sposobów zachowania.
Istnieje wiele czynników i zagrożeń powodujących, że rozwój integracji sensorycznej może zostać zaburzony i to na każdym z kolejnych etapów rozwoju tej integracji. Nie może wtedy wytworzyć się właściwa podstawa, na której dziecko mogłoby budować dalsze, coraz bardziej złożone zręczności i umiejętności psychoruchowe (w tym również mowę) oraz z powodzeniem zdobywać wiedzę w szkole. Wysoce skomplikowane procesy percepcyjne takie jak percepcja słuchowa czy wzrokowa, mowa, zdolność czytania, pisania są zależne od procesów integracyjnych w zakresie podstawowych systemów zmysłowych. Aby następował prawidłowy rozwój tych wyższych funkcji musi prawidłowo przebiegać proces integracji sensorycznej w pierwszych kilku latach życia dziecka.
Terapia integracji sensorycznej ma postać "naukowej zabawy" w której dziecko chętnie uczestniczy i ma przekonanie ,że kreuje zajęcia wspólnie z terapeutą. Podczas terapii dziecko poprawia integrację sensoryczną wzmacnia procesy nerwowe , a one pojawiają się w sposób naturalny jako konsekwencja poprawy funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego.
W naszej szkole terapią objęci są uczniowie klas młodszych. Terapia SI odbywa się w pomieszczeniu specjalnie do tego przystosowanym i wyposażonym w odpowiednie przyrządy. Wyposażenie sali terapeutycznej obejmuje wiele urządzeń do stymulacji systemu przedsionkowego (hamaki, huśtawkę ,helikopter, dysk), proprioceptywnego (deskorolki, kołyskę małą i dużą, deski równoważne, batut) i dotykowego ale również wzrokowego , słuchowego i węchowego. Atmosfera podczas terapii sprzyja rozwojowi:

• reakcji równoważnych,

• koordynacji wzrokowo - ruchowej,

• napięcia mięśniowego,

• obustronnej koordynacji ruchowej,

• reakcji posturalnych.

Dziecko czując ,że odnosi sukcesy w coraz większej ilości coraz bardziej skomplikowanych zadań podnosi swoją samoocenę i chętnie uczestniczy w zajęciach. Takie doświadczenia w kierowaniu swoim zachowaniem zaczyna przenosić również na inne sytuacje poza salą terapeutyczną co zaczynają zauważać rodzice i nauczyciele. Zmienia się obraz dziecka i jego funkcjonowanie w środowisku.

Zobacz galerię

ARTETERAPIA

Podstawowym celem arteterapii jest zapoznanie uczniów z możliwościami wyrażania emocji przez sztukę. Jest to szczególnie ważne dla tych osób, których ograniczone zdolności językowe nie pozwalają na relacjonowanie innym swoich przeżyć.
W zajęciach arteterapii uczestniczą wszystkie dzieci niezależnie od wieku , sprawności intelektualnej i nasilenia zaburzeń emocjonalnych. Każde dziecko może być włączone do zajęć, korzystać i cieszyć się nimi na własnym poziomie. Ważne jest samo jego uczestnictwo w procesie twórczej aktywności - to, że coś rozpoczyna i kończy. Terapeuta nie ocenia bowiem wartości estetycznej jego wytworów, nie podlegają one żadnym zewnętrznym standardom (ładnie-brzydko, dobrze- źle, interesująco-nudno itp.).Tworzenia sztuki może pomóc uczestnikom zajęć w poznaniu i określeniu siebie i swoich emocji, a także stać się głównym środkiem ekspresji emocjonalnej.
Terapia przez sztukę dostarcza uczestnikom zajęć środków pozwalających pomóc, uporządkować, wyrazić i zrozumieć własne emocje, odreagować w społecznie akceptowany sposób nadmierne napięcie emocjonalne, a także "upostaciowić" dominujący nastrój , stanowi dla nich szansę nie tylko rozwoju bardziej złożonego doświadczenia świata i siebie w tym świecie, ale przede wszystkim prowokuje do samodzielnego wysiłku i stabilizuje uwagę na jego efektach. Wszelkie działanie twórcze rozpoczyna się od ruchu. Dlatego ruch i wspierająca go muzyka pełnią ważną rolę podczas wszystkich spotkań terapeutycznych. Każde spotkanie ma zbliżoną strukturę. Plan zajęć ułożony jest w ten sposób, żeby na początku spotkania , poprzez odpowiednio dobrane ruchy i dźwięki, pobudzić możliwości twórcze dziecka. Terapeuta włącza się we wszystkie ćwiczenia ruchowe, próbując wywołać u ucznia radość i uśmiech. Struktura zajęć ruchowych i muzycznych jest tak pomyślana, żeby nie stanowiły one celu samego w sobie. Zachęcają one ucznia do twórczego eksperymentowania z ruchem całego ciała i drobnymi gestami , do wyrażania w różny sposób emocji.
Terapeuta przypomina uczestnikom zajęć podstawowe reguły podczas całego spotkania, a także jeszcze raz tłumaczymy , na czym polegają zajęcia ( nie malujemy dzieła sztuki; nic nas nie ogranicza; nie ma "dobrych "i "złych" sposobów malowania; każdy przez sztukę wyraża to, co czuje itd.). Zajęcia wprowadzające trwają nie dłużej niż 10-20 minut, po nich następuje właściwa sesja trwająca z reguły 20-30 minut.

WSPOMAGANIE LOGOPEDYCZNE

Wszelkie zaburzenia mowy prowadzą do trudności w procesie komunikowania się, który jest podstawą nie tylko efektywnych oddziaływań edukacyjnych, ale i funkcjonowania dziecka w rodzinie i w społeczeństwie. Dlatego w naszej szkole kładzie się szczególny nacisk na terapię logopedyczną. Terapia logopedyczna ukierunkowana jest na usunięcie wszelkich zakłóceń zaburzających proces komunikacji.
Specjalizujemy się w

• Terapii ologofazji - zaburzeń mowy towarzyszących upośledzeniu umysłowemu

• Terapii alalii - niedokształcenia mowy występującego przy uszkodzeniu centralnego układu nerwowego

• Terapii dyzartrii - zaburzeń mowy współwystępujących z MPD

• Terapii zaburzeń mowy wynikających z chorób uwarunkowanych genetycznie, w tym Zespołu Downa

• Terapii jąkania

• Terapii dzieci z niedosłuchem

W skład zespołu logopedycznego wchodzą specjaliści z zakresu logopedii, surdologopedii i neurologopedii.
Terapią logopedyczną objęte są wszystkie dzieci wymagające ćwiczeń. Zajęcia odbywają się minimum 1 raz w tygodniu. Większość terapii jest zintensyfikowana do dwóch razy w tygodniu. Podstawę objęcia dziecka terapią stanowią zalecenia z Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej znajdujące się w opinii dziecka. Wnioskować o terapię może rodzic dziecka albo nauczyciel uczący dane dziecko. Oprócz tego wszystkie dzieci rozpoczynające naukę w szkole objęte są przesiewowymi badaniami logopedycznymi. Zadaniem logopedy jest:
 

• Prowadzenie terapii logopedycznej

• Współpraca z nauczycielami uczącymi dziecko ( nauczycielem rewalidacji, wychowawcą, nauczycielem języka polskiego)

• Współpraca z rodzicami obejmująca regularne konsultacje logopedyczne

• Organizowanie warsztatów szkoleniowych dla rodziców i zainteresowanych nauczycieli

• Regularne poszerzanie swojej wiedzy i zwiększanie umiejętności w ramach szkoleń wewnątrz zespołu rewalidacyjno - diagnostycznego i poza nim.

Podstawą efektywnej terapii jest szczegółowa diagnoza. W skład diagnozy wchodzi:

• Ocena sprawności aparatu słuchowego (w ramach współpracy z Instytutem Patologii i Fizjologii Słuchu przeprowadzamy przesiewowe badania słuchu)

• Ocena kompetencji językowej dziecka

• Badanie budowy i sprawności narządów mowy ( w tym aparatu artykulacyjnego, oddechowego i fonacyjnego

• Ocena rozumienia mowy

• Ocena artykulacji ( poprawności realizowania głosek w izolacji, w słowach i w mowie spontanicznej)

• Badanie słuchu fonemowego

• Badanie sprawności kinezji artykulacyjnej

Na podstawie diagnozy stanu mowy i komunikacji opracowywane są indywidualne programy terapeutyczne dla każdego dziecka. Założenia indywidualnych programów terapeutycznych przedstawiane są rodzicom wraz z zaleceniami do pracy w domu. IPT są realizowane podczas zajęć i modyfikowane w zależności id potrzeb i postępów czynionych przez dziecko. Przebieg informacji pomiędzy logopedą a rodzicami odbywa się na bieżąco.

Zobacz galerię

WSPOMAGANIE PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNE

Praca psychologa i pedagoga skierowana jest do czterech podstawowych grup odbiorców: dzieci - uczniów naszej szkoły, ich rodzin, nauczycieli pracujących w szkole, lokalnego środowiska.
O ile w przypadku trzech pierwszych grup odbiorców nacisk położy jest na szeroko rozumianą pomoc psychologiczną, o tyle praca w środowisku lokalnym związana jest z edukacją - upowszechnianiem wiedzy i postaw tolerancji wobec osób niepełnosprawnych. Wraz ze zmianami grupy dzieci uczęszczających do szkoły i związanymi z tym zmianami problematyki, poszczególne działy pracy zespołu zajmują różne miejsce w poszczególnych latach. Różne zagadnienie dominują w różnych latach także w zależności od szczegółowych zadań wychowawczych realizowanych w danym roku.

1. Praca z dziećmi.
    

   • Diagnoza
     - Diagnoza psychologiczna

   • Poradnictwo i orientacja zawodowa.

   • Psychoterapia i psychoedukacja
     - Psychoterapia indywidualna
     - Grupy socjoterapeutyczne
     - Praca nad rozwojem inteligencji emocjonalnej

   • Elementy profilaktyki patologii i promocja zdrowia.
     - Profilaktyka uzależnień
     - Elementy edukacji seksualnej

2. Praca z rodzinami.

   • Diagnoza

   • Poradnictwo - punkt konsultacyjny

   • Psychoterapia i psychoedukacja
     - Terapia rodzinna
     - Spotkania edukacyjne dla rodziców

3. Praca na rzecz nauczycieli.

   • Konsultacje i wspieranie pracy wychowawczej.

   • Badania psychologiczne na potrzeby nauczycieli.

   • Modelowanie postaw wychowawczych.

   • Mediacje w sytuacjach konfliktowych.

4. Praca w środowisku lokalnym.

   • Wolontariat

   • Współpraca ze szkołami i placówkami pomocy społecznej

5. Pomoc socjalna